Ο Θάνατος Ενός Γραφειοκράτη

Η προβολή της ταινίας θα γίνει με υπότιτλους στα ελληνικά.

Κατά τη διάρκεια της προβολής θα υπάρχει κουτί οικονομικής ενίσχυσης για τη στήριξη του κουβανικού λαού.

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ - ΧΟΡΗΓΙΑ

Η προβολή πραγματοποιείται σε συνεργασία της Κινηματογραφικής Λέσχης Ρεθύμνου με την εταιρεία διανομής ταινιών New Star, στο πλαίσιο των δράσεων «Η Κούβα δεν είναι μόνη», με σκοπό την εκδήλωση αλληλεγγύης και την υποστήριξη του δοκιμαζόμενου λαού της Κούβας. 

ΣΧΟΛΙΑ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

H ταινία είναι μια εξαιρετικά ευρηματική σάτιρα κατά της γραφειοκρατίας και των εντελώς παράλογων κανόνων λειτουργίας και των μηχανισμών της. Όταν ένας σταχανοβίτης εργάτης, αφοσιωμένος στο έργο της επανάστασης και στην οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας χάνει τη ζωή του εν ώρα υπηρεσίας και καθήκοντος, στην κηδεία του οι σύντροφοί του κάνουν την ύψιστη τιμή να τον θάψουν μαζί με το εργατικό του βιβλιάριο. Αυτό το γεγονός όμως ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου, καθώς η χήρα του δεν μπορεί να πάρει την σύνταξη του νεκρού χωρίς το θαμμένο βιβλιάριο. Ένας αφελής ανιψιός της προσφέρεται να διορθώσει τα πράγματα και μπλέκει σ’ ένα απίστευτο γραφειοκρατικό λαβύρινθο, σ’ έναν κόσμο από γραφεία υπηρεσίες και ατέλειωτες αναμονές, εχθρικό, καταπιεστικό, σχεδόν καφκικό, όπου η παράνοια συμβαδίζει με την ιλαρότητα και το τραγικό με το γελοίο.

Η ταινία σκηνοθετημένη με πρωτοτυπία και οίστρο είναι και ένας φόρος τιμής στο κινηματογραφικό είδος του μπουρλέσκ και στους μεγάλους κωμικούς του. Ο κεντρικός ήρωας του Αλέα είναι ένας φτωχοδιάβολος, ένα πετυχημένο κράμα των Μπάστερ Κήτον-Χάρολντ Λόυντ-Τσάρλι Τσάπλιν και Χοντρού-Λιγνού που στο πέρασμά του από τους γραφειοκρατικούς δαιδάλους, τινάζει τα πάντα στον αέρα, διακωμωδώντας τον ακατανόητο όσο και παρανοϊκό κόσμο της γραφειοκρατικής εξουσίας. Η ταινία δεν είναι μονάχα μια από τις κορυφαίες στιγμές του κουβανικού κινηματογράφου, αλλά και μια από τις καλύτερες που έγιναν ποτέ για την εγγενή τρέλα κάθε γραφειοκρατικού μηχανισμού σε κάθε κοινωνία και σε κάθε εποχή.

[Πηγή: Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης - filmfestival.gr]

TRIVIA ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

• Επιστολή αγάπης στο slapstick & στο σινεμά: Οι τίτλοι στην αρχή της ταινίας είναι γραμμένοι σαν επίσημο γραφειοκρατικό έγγραφο και μέσα σε αυτό το υποτιθέμενο έγγραφο ο σκηνοθέτης αφιερώνει την ταινία στους «μεγάλους» της κωμωδίας και του παγκόσμιου κινηματογράφου, όπως τους Τσάρλι Τσάπλιν, Μπάστερ Κίτον, Χάρολντ Λόιντ, Λόρελ & Χάρντι (Χονδρός & Λιγνός), Λουίς Μπουνιουέλ και Ίνγκμαρ Μπέργκμαν.
• Φόρος τιμής σε γνωστές κινηματογραφικές στιγμές: Η ταινία είναι γεμάτη με κινηματογραφικές αναφορές. Η μηχανή παραγωγής αγαλματιδίων παραπέμπει άμεσα στους Μοντέρνους Καιρούς του Charlie Chaplin, ενώ ο καυγάς στο νεκροταφείο είναι εμπνευσμένος από τις χαοτικές, ομαδικές μάχες των Laurel & Hardy (Χονδρός & Λιγνός). Υπάρχουν επίσης αναφορές στον Buster Keaton, στον Harold Lloyd στους Marx Brothers και ακόμη και στον Jerry Lewis. Τα σουρεαλιστικά όνειρα του Juanchín παραπέμπουν σε εικόνες από την ταινία Ανδαλουσιανός σκύλος του Luis Buñuel. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί ουσιαστικά ολόκληρη την παράδοση της αμερικανικής slapstick κωμωδίας για να σατιρίσει την κουβανική πραγματικότητα. Μάλιστα, η ταινία είναι ασπρόμαυρη, παρότι γυρίστηκε το 1966 και αυτό ενισχύει πολύ την αισθητική της σύνδεση με τις παλιότερες κωμωδίες και τον βωβό κινηματογράφο.
• Η ταινία συνδέεται και με τον βραζιλιάνικο κινηματογράφο: Ο σκηνοθέτης Tomás Gutiérrez Alea είχε επηρεαστεί από το Deus e o Diabo na Terra do Sol του Glauber Rocha. Μάλιστα, οι δύο σκηνοθέτες ήταν φίλοι και ο Alea είπε αργότερα ότι η συγκεκριμένη ταινία του Rocha επηρέασε άμεσα τον τόνο της μεγάλης σκηνής της συμπλοκής. 
• Η μουσική είναι του Leo Brouwer, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της κουβανικής μουσικής του 20ού αιώνα. Όμως, η μουσική εύκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη επειδή η κωμωδία και το μοντάζ κλέβουν την παράσταση. 
• «Μαύρη» αυτοκριτική της επανάστασης: Αν και η ταινία χρηματοδοτήθηκε από το κρατικό κουβανικό ινστιτούτο κινηματογράφου (ICAIC), δεν δίστασε να ασκήσει δριμεία, εκ των έσω κριτική στο καθεστώς. Σατιρίζει ανοιχτά το πώς η γραφειοκρατία του νέου σοσιαλιστικού κράτους παγίδευσε τους απλούς πολίτες σε έναν παράλογο, καφκικό λαβύρινθο. Ο σκηνοθέτης έχει δηλώσει ότι η ταινία ήταν μια προσωπική κάθαρση μια και είχε βιώσει ο ίδιος τον παραλογισμό της γραφειοκρατίας και αισθανόταν ότι το άτομο γινόταν σχεδόν ανίσχυρο απέναντι στον κρατικό μηχανισμό. Εν τέλει, η ταινία φαντάζει πολύ πιο πολιτικά τολμηρή απ' όσο θα περίμενε κανείς από μια ταινία που γυρίστηκε στην Κούβα μόλις λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση. Δεν σατιρίζει απλώς τους «κακούς υπαλλήλους». Κάνει το ίδιο το σύστημα να φαίνεται παράλογο, ενώ ταυτόχρονα ο σκηνοθέτης παρέμενε υποστηρικτής της Επανάστασης. Αυτή η εσωτερική κριτική είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ταινίας. 
• Η αφορμή της πλοκής και η μαύρη ειρωνεία: Ο αφανής πρωταγωνιστής της ταινίας Paco, πεθαίνει πέφτοντας μέσα στη μηχανή που ο ίδιος εφηύρε για να παράγει μαζικά προτομές του εθνικού ήρωα της Κούβας, Χοσέ Μαρτί ο οποίος εμφανίζεται παντού όχι απλώς ως ιστορικό πρόσωπο αλλά ως εικόνα. Οι προτομές του είναι κυριολεκτικά προϊόν μαζικής παραγωγής κι αυτό είναι ένα μικρό αστείο πάνω στη διαδικασία με την οποία η επανάσταση μπορεί να δημιουργεί επίσημα σύμβολα.
• Υπάρχει ένας τύπος με δρεπάνι που είναι σχεδόν κρυμμένος μέσα στην ταινία: Τον βλέπουμε στο νεκροταφείο, καθισμένο με ένα δρεπάνι μια προφανέστατη εικόνα του Χάρου. Πίσω του υπάρχει πινακίδα που γράφει «Yo estoy emulando» («Εγώ μιμούμαι»). Είναι ουσιαστικά ένα οπτικό προμήνυμα ότι ο γραφειοκράτης πρόκειται να οδηγηθεί και ο ίδιος στον θάνατο.
• Υπάρχει και ένα πολύ ωραίο «αστείο» με τον τίτλο: Θα μπορούσε κανείς να περιμένει ένα τίτλο όπως Ο θάνατος ενός υποδειγματικού εργάτη. Όμως λέγεται Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη. Αυτό είναι σκόπιμο: ο Paco πεθαίνει πρώτος, αλλά η πραγματική «ασθένεια» της ταινίας είναι η γραφειοκρατία και στο τέλος είναι ο γραφειοκράτης που μοιάζει να οδηγείται στον θάνατό του.
• Εξαγωγή στις ΗΠΑ εν μέσω Ψυχρού Πολέμου: Λόγω του αντικαθεστωτικού της χιούμορ, υπήρχε ο φόβος ότι η ταινία θα χρησιμοποιούνταν ως αμερικανική προπαγάνδα κατά της Κούβας. Για τον λόγο αυτό, άργησε αρκετά να προβληθεί στις ΗΠΑ, αλλά όταν τελικά προβλήθηκε, αποθεώθηκε από τους Αμερικανούς κριτικούς ως αριστούργημα της μαύρης κωμωδίας.
• Ψηφιακή αποκατάσταση 4K: Το 2019, η Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών (η Ακαδημία των Όσκαρ) σε συνεργασία με το Κουβανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου προχώρησαν στην πλήρη ψηφιακή αποκατάσταση της ταινίας σε ποιότητα 4K, αναγνωρίζοντας τη διαχρονική πολιτισμική της αξία.

ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Η ταινία απέσπασε 1 βραβείο και 1 υποψηφιότητα στο διεθνές φεστιβάλ κινηματογράφου του Κάρλοβυ Βάρυ.

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

• Κριτικές από την Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου
• Κριτικές στο YouRate.gr