Naza

Η προβολή της ταινίας θα γίνει με υπότιτλους στα ελληνικά. Θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση με το κοινό, με τη συμβολή του Γεωργίου Μαργαρίτη, καθηγητή ιστορίας από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. 

Θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026 στις 19:00, στον Χαρουπόμυλο Πανόρμου στο Δήμο Μυλοποτάμου Ρεθύμνης και θα έχει ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ για όλους. 

Η εκδήλωση διοργανώνεται από το Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Ρεθύμνου σε συνεργασία με την Κινηματογραφική Λέσχη Ρεθύμνου. 

ΣΧΟΛΙΑ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

Η ταινία επιλέγει να προσεγγίσει τον πόλεμο στη Γάζα όχι μέσα από τις εικόνες της καταστροφής και τις μαρτυρίες των θυμάτων, αλλά μέσα από τις φωνές εκείνων που συμμετείχαν στον στρατιωτικό μηχανισμό. Αυτή η επιλογή δημιουργεί μια ανατριχιαστική αντίθεση: οι συνεντεύξεις πραγματοποιούνται σε ένα φωτισμένο, ζωντανό Τελ Αβίβ, ενώ λίγα μόλις χιλιόμετρα μακριά εξελίσσεται η ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα. Ιδιαίτερα σοκαριστική είναι η ψυχρότητα με την οποία ορισμένοι από τους συνομιλητές περιγράφουν διαδικασίες μαζικών επιθέσεων, τη χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και την αποτίμηση της ανθρώπινης ζωής με όρους στρατιωτικής σκοπιμότητας.

Όταν η εξόντωση ανθρώπων μετατρέπεται σε αριθμούς, στατιστικές, αλγορίθμους και υπολογισμούς αποδεκτών απωλειών, η ανθρώπινη ζωή κινδυνεύει να χάσει εντελώς την υπόστασή της. Η ταινία αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη διαδικασία απανθρωποποίησης. Το κακό δεν εμφανίζεται απαραίτητα με τη μορφή ενός φανατικού ή ενός σαδιστή, αλλά μπορεί να εκφράζεται μέσα από συνηθισμένους ανθρώπους που εκτελούν με ψυχραιμία και επαγγελματισμό τις εντολές και τις διαδικασίες ενός συστήματος.

Κινηματογραφικά, η ταινία ακολουθεί μια λιτή προσέγγιση. Οι σκοτεινές εικόνες, οι σκιές, οι αλλοιωμένες φωνές και η απουσία εντυπωσιακών πολεμικών πλάνων δημιουργούν μια ατμόσφαιρα μυστικότητας και διαρκούς απειλής. Το αποτέλεσμα θυμίζει περισσότερο κινηματογραφική έρευνα και ιστορικό ντοκουμέντο παρά ένα συμβατικό πολεμικό ντοκιμαντέρ.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό και πολιτικά αιχμηρό ντοκιμαντέρ, που αξίζει να συζητηθεί όχι μόνο για όσα αποκαλύπτει σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα, αλλά και για τα ευρύτερα ζητήματα που θέτει σχετικά με την τεχνολογία, την εξουσία, την ηθική ευθύνη και την ανθρώπινη συνείδηση.

TRIVIA ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ

• Ο τίτλος κρύβει μια ανατριχιαστική στρατιωτική ορολογία: Το NAZA προέρχεται από τον εβραϊκό στρατιωτικό όρο Nezek Agavi, ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις «παράπλευρες απώλειες». Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με την ταινία, χρησιμοποιείται ως ένας αριθμητικός δείκτης για τον αναμενόμενο αριθμό αμάχων που θα σκοτωθούν σε μια αεροπορική επίθεση. Έτσι, άνθρωποι και οικογένειες μετατρέπονται σε αριθμούς μέσα σε στρατιωτικούς υπολογισμούς.
• Οι 24 πρωταγωνιστές είναι πραγματικοί στρατιωτικοί: Στην ταινία εμφανίζονται 24 πρώην ή εν ενεργεία Ισραηλινοί στρατιωτικοί και αξιωματικοί υπηρεσιών πληροφοριών. Όλοι είχαν συμμετοχή σε συστήματα παρακολούθησης, εντοπισμού στόχων ή επιχειρήσεων στη Γάζα. Οι μαρτυρίες τους είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς δεν πρόκειται για εξωτερικούς παρατηρητές, αλλά για ανθρώπους που περιγράφουν από πρώτο χέρι τη λειτουργία του μηχανισμού στον οποίο συμμετείχαν.
• Τα πρόσωπα και οι φωνές τους έχουν αλλοιωθεί: Για την προστασία της ταυτότητας των πληροφοριοδοτών, οι δημιουργοί χρησιμοποίησαν ψηφιακή επεξεργασία τόσο στις εικόνες όσο και στις φωνές τους. Η ανωνυμία ήταν απαραίτητη, καθώς οι συμμετέχοντες φοβούνταν πιθανές συνέπειες από τις αποκαλύψεις τους.
• Τρία χρόνια μυστικών συνεντεύξεων: Η δημιουργία της ταινίας απαίτησε περίπου τρία χρόνια έρευνας και γυρισμάτων. Οι σκηνοθέτες χρειάστηκε να εντοπίσουν ανθρώπους από ιδιαίτερα κλειστές και ευαίσθητες στρατιωτικές υπηρεσίες, ενώ αρκετοί από τους υποψήφιους συνομιλητές χρειάστηκαν μήνες μέχρι να δεχτούν να μιλήσουν μπροστά στην κάμερα.
• Η σύνδεση με το «No Other Land»: Οι δύο σκηνοθέτες, Yuval Abraham και Rachel Szor, ήταν δύο από τους τέσσερις συνδημιουργούς του βραβευμένου με Όσκαρ ντοκιμαντέρ No Other Land. Ενώ εκείνη η ταινία κατέγραφε την καταστροφή παλαιστινιακών χωριών στη Δυτική Όχθη, το NAZA στρέφει την κάμερα προς την ισραηλινή κοινωνία και τον στρατιωτικό μηχανισμό.
• Ο παραγωγός είναι ο σκηνοθέτης της «Ζώνης Ενδιαφέροντος»: Εκτελεστικός παραγωγός της ταινίας είναι ο Jonathan Glazer, δημιουργός της βραβευμένης με Όσκαρ ταινίας 'The Zone of Interest'. Η σύνδεση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς και στις δύο ταινίες, η φρίκη δεν παρουσιάζεται απαραίτητα μέσα από το ίδιο το γεγονός της βίας, αλλά μέσα από την κανονικότητα που την περιβάλλει και την επιτρέπει. Βλέπουμε την καθημερινότητα να συνεχίζεται σχεδόν κανονικά δίπλα σε μια τεράστια ανθρώπινη τραγωδία.
• Ο σκηνοθέτης είχε επιλεγεί για τις ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών: Ο Yuval Abraham είχε περάσει τη διαδικασία επιλογής για το ισραηλινό Σώμα Πληροφοριών και είχε ξεκινήσει τη σχετική εκπαίδευση. Ωστόσο, αποχώρησε έπειτα από μόλις μία εβδομάδα, επικαλούμενος λόγους συνείδησης. Αυτό προσθέτει μια ενδιαφέρουσα προσωπική διάσταση στην ερευνητική του προσέγγιση: γνωρίζει από κοντά τον κόσμο των συγκεκριμένων υπηρεσιών, χωρίς όμως να έχει υπηρετήσει σε αυτές.
• Τα γυρίσματα στις ταράτσες δεν ήταν απλώς θέμα ασφάλειας: Οι σκηνοθέτες επέλεξαν τις ταράτσες του Τελ Αβίβ τη νύχτα για έναν βαθύτερο λόγο. Θεωρούσαν ότι το σκοτάδι βοηθούσε τους συνομιλητές να μιλήσουν πιο ελεύθερα, αποκαλύπτοντας πράγματα που δύσκολα θα έλεγαν στο φως της ημέρας. Η πόλη, με τους φωτισμένους δρόμους και την κανονική καθημερινότητά της, λειτουργεί ως ένα διαρκές αντίβαρο σε όσα περιγράφονται στις συνεντεύξεις.
• Τα στρατιωτικά συστήματα παρουσιάζονται με χειρόγραφα σχεδιαγράμματα: Ένα από τα πιο ιδιαίτερα οπτικά στοιχεία της ταινίας είναι ότι οι στρατιωτικοί εξηγούν τα πολύπλοκα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και εντοπισμού στόχων χρησιμοποιώντας χαρτί και στυλό. Αυτή η απλή, σχεδόν σχολική παρουσίαση δημιουργεί μια ανατριχιαστική αντίθεση ανάμεσα στην τεχνολογική πολυπλοκότητα των συστημάτων και στην απλοποίηση της ανθρώπινης ζωής σε κουκκίδες και αριθμούς.
• Η συμμετοχή στο Φεστιβάλ Βενετίας ανακοινώθηκε την τελευταία στιγμή: Η ταινία προστέθηκε στο διαγωνιστικό πρόγραμμα του 83ου Φεστιβάλ Βενετίας στις 24 Αυγούστου 2026, ενώ το πρόγραμμα είχε ήδη ανακοινωθεί έναν μήνα νωρίτερα. Ο λόγος ήταν ότι οι δημιουργοί χρειάζονταν επιπλέον χρόνο για να ολοκληρώσουν την ψηφιακή απόκρυψη των ταυτοτήτων των στρατιωτικών που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις.
• Η πρεμιέρα της απέσπασε 25 λεπτά χειροκροτήματος: Στην παγκόσμια πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Βενετίας, στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, η ταινία απέσπασε περίπου 25 λεπτά χειροκροτήματος. Ήταν το μοναδικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που συμμετείχε στο κύριο διαγωνιστικό τμήμα της διοργάνωσης, διεκδικώντας τον Χρυσό Λέοντα.

ΤΙ ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ ΚΡΙΤΙΚΟΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ

• The Hollywood Reporter - Jordan Mintzer: «Ένα γενναίο και απαραίτητο ντοκιμαντέρ που αξίζει να περάσει στην ιστορική μνήμη, όπως το Shoah του Claude Lanzmann».
• Variety - Jay Weissberg: «Ένα εξαιρετικά επίκαιρο ντοκιμαντέρ, που αποκαλύπτει με ψυχραιμία και συστηματικότητα τον μηχανισμό της στρατιωτικής βίας».
• The Guardian - Peter Bradshaw: «Μια ανατριχιαστική ματιά στις ανθρώπινες απώλειες στη Γάζα, που φωτίζει με τρομακτικό τρόπο την πραγματικότητα του πολέμου».
• Financial Times - Danny Leigh: «Δημοσιογραφική έρευνα και κινηματογραφική δημιουργία ενώνονται με εξαιρετικό τρόπο».
• The New York Times - Manohla Dargis: «Ένα στοιχειωτικό ντοκιμαντέρ, δύσκολο να το παρακολουθήσεις, αλλά αδύνατο να το αγνοήσεις».
• Vulture (The New York Magazine) - Bilge Ebiri: «Μια λιτή, συγκεντρωμένη κινηματογραφική γραφή με σκοτεινή, σχεδόν εικαστική ομορφιά. Μια ταινία που δεν φεύγει εύκολα από τη μνήμη».
• IndieWire - Siddhant Adlakha: «Μια ταινία που συγκλονίζει όχι τόσο με τις πληροφορίες που αποκαλύπτει, αλλά με τον τρόπο που τις φέρνει στο φως».
• Screen Daily - Lee Marshall: «Η συσσώρευση των αποκαλυπτικών στοιχείων και οι μεγάλες σιωπές στις συνεντεύξεις ενισχύουν την ανατριχιαστική ατμόσφαιρα».
• The Film Verdict - Deborah Young: «Ένα οδυνηρό τεκμήριο της απανθρωπιάς».
• The Film Stage - Luke Hicks: «Ένα ζωντανό ιστορικό ντοκουμέντο που συνομιλεί με το σημαντικότερο ζήτημα της εποχής μας».
• The Seattle Times - Chase Hutchinson: «Ένα υποδειγματικό έργο ερευνητικής δημοσιογραφίας και ένα ανησυχητικό κινηματογραφικό πορτρέτο της απανθρωποποίησης».
• Αθηνόραμα - Χρήστος Μήτσης: «Αποκαλυπτικότατο σινε-χρονικό, ανατριχιαστικό στις λεπτομέρειές του, με περισσότερο πολιτικό και πολύ λιγότερο κινηματογραφικό περιεχόμενο».
• FreeCinema - Ηλίας Φραγκούλης: «Συγκλονιστικό, πολιτικά αιχμηρό και κινηματογραφικά ευφυέστατο ντοκιμαντέρ».
• Enetpress - Νίνος Φένεκ Μικελιδης: «Ένα ντοκιμαντέρ που αποκαλύπτει τη μεθοδικότητα και την ψυχρότητα του μηχανισμού της καταστροφής».
• POPAGANDA - Χρυσούλα Παπαϊωάννου: «Η φρίκη ενός συστήματος που μετατρέπει την εξόντωση αμάχων σε διαδικασία».
• Το Βήμα - Γιάννης Ζουμπουλάκης: «Μια ταινία που αποκαλύπτει την τρομακτική απαξίωση της ανθρώπινης ζωής».
  LiFO - Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος: «Μαρτυρίες από το φωτεινό Τελ Αβίβ, απέναντι στην πραγματικότητα του πολέμου».
• Monopoli - Κωνσταντίνος Καϊμάκης: «Η δύναμη της ταινίας βρίσκεται στις αποκαλυπτικές μαρτυρίες, παρά τα ερωτήματα που παραμένουν».
• Cinepivates - Αχιλλέας Βασιλείου: «Μια υπενθύμιση της κατάντιας της ανθρωπότητας».
• MOVE IT - Απόστολος Κίτσος: «Το πιο ανατριχιαστικό πράγμα στο NAZA δεν είναι αυτό που βλέπουμε, αλλά αυτό που δεν βλέπουμε».
• Parallaxi - Γιάννης Γκροσδάνης: «Το NAZA ως κινηματογράφος είναι πράξη αμεσότητας, ευθύτητας, έρευνας και καταγραφής της Ιστορίας».

ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Η ταινία απέσπασε 10 βραβεία και συγκέντρωσε 6 υποψηφιότητες σε διάφορα φεστιβάλ κινηματογράφου ανά τον κόσμο. Κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας του 2026.