Εντυπώσεις από την προβολή της ταινίας 'Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη'
Σε μια κατάμεστη από κόσμο αίθουσα, έγινε η προβολή της ταινίας 'Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη' του κουβανού σκηνοθέτη Tomás Gutiérrez Alea που έλαβε χώρα στο Κέντρο Βυζαντινών Τεχνών Ρεθύμνου την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026. Η προβολή της ταινίας έγινε στο πλαίσιο του μηνιαίου αφιερώματος της ΚΙΝ.ΛΕ.Ρ στον κουβανικό κινηματογράφο, το οποίο περιλαμβάνει την παρουσίαση πέντε ταινιών. Μετά το τέλος της προβολής ακολούθησε συζήτηση με το κοινό, την οποία συντόνισε ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Παρασκευάς Ματάλας.
Το αφιέρωμα στον κουβανικό κινηματογράφο πραγματοποιείται μετά από συνεργασία της Κινηματογραφικής Λέσχης Ρεθύμνου με την εταιρεία διανομής ταινιών New Star στο πλαίσιο των δράσεων «Η Κούβα δεν είναι μόνη» με σκοπό την εκδήλωση αλληλεγγύης και την υποστήριξη του δοκιμαζόμενου λαού της Κούβας.
Η ταινία «Ο Θάνατος ενός Γραφειοκράτη» (La muerte de un burócrata, 1966) του Κουβανού σκηνοθέτη Τομάς Γκουτιέρεζ Αλέα είναι μία από τις πιο καυστικές, έξυπνες και σουρεαλιστικές σάτιρες στην ιστορία του λατινοαμερικάνικου σινεμά. Σατιρίζει με μοναδικό χιούμορ και κινηματογραφικές αναφορές (από τον βωβό κινηματογράφο και τον Κάφκα) τον παραλογισμό των κρατικών μηχανισμών.
Δεν είναι μονάχα μια από τις κορυφαίες στιγμές του κουβανικού κινηματογράφου, αλλά και μια από τις καλύτερες που έγιναν ποτέ για την εγγενή τρέλα κάθε γραφειοκρατικού μηχανισμού σε κάθε κοινωνία και σε κάθε εποχή.
Το σινεφίλ κοινό του Ρεθύμνου ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της προβολής και γέμισε την αίθουσα, ενώ ενεργή ήταν και η συμμετοχή του στη συζήτηση που ακολούθησε, μετά τον σχολιασμό της ταινίας από τον καθηγητή κ. Παρασκευά Ματάλα.
Σχολιάστηκε η ιδιαίτερη κινηματογραφική γλώσσα της ταινίας, οι σκηνοθετικές επιρροές και οι συνθήκες που ενδεχομένως οδήγησαν στη δημιουργία της. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον τρόπο με τον οποίο ο σκηνοθέτης συνδυάζει στοιχεία της slapstick κωμωδίας, του σουρεαλισμού και της κινηματογραφικής σάτιρας, δημιουργώντας ένα έργο που θυμίζει έντονα το ύφος μεγάλων δημιουργών του βωβού κινηματογράφου, όπως ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Μπάστερ Κίτον και οι αδελφοί Μαρξ. Οι γρήγοροι ρυθμοί, οι υπερβολικές καταστάσεις και η σχεδόν παρανοϊκή κλιμάκωση των γεγονότων συνθέτουν έναν κινηματογραφικό κόσμο όπου το παράλογο γίνεται απολύτως φυσιολογικό.
Στη συζήτηση αναζητήθηκαν επίσης οι πιθανές επιρροές αλλά και οι προβληματισμοί που μπορεί να οδήγησαν τον σκηνοθέτη στη δημιουργία της ταινίας. Μέσα από την ιστορία ενός ανθρώπου που βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν απίστευτο γραφειοκρατικό παραλογισμό, ο σκηνοθέτης σατιρίζει με οξύτητα την κρατική δυσκαμψία, την τυπολατρία και την απουσία κοινής λογικής. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η κριτική αυτή προέρχεται από έναν δημιουργό που δραστηριοποιείται μέσα στο ίδιο το επαναστατικό κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον της Κούβας, γεγονός που προσδίδει στην ταινία μια επιπλέον διάσταση αυτοκριτικής.
Τελικά, πίσω από το ξεκαρδιστικό χιούμορ και τις αλλεπάλληλες κωμικές ανατροπές, αναδύεται ένας βαθύτερος προβληματισμός: πόσο εύκολα ο άνθρωπος μπορεί να εγκλωβιστεί σε ένα απρόσωπο σύστημα κανόνων και διαδικασιών, ακόμη κι όταν αυτές έχουν πάψει προ πολλού να υπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν. Έτσι, η ταινία παραμένει επίκαιρη, καθώς ο γραφειοκρατικός παραλογισμός που περιγράφει ξεπερνά τα γεωγραφικά και πολιτικά όρια της εποχής της.
Η Κινηματογραφική Λέσχη Ρεθύμνου ευχαριστεί την εταιρεία διανομής ταινιών New Star για την ευγενική παραχώρηση των ταινιών του αφιερώματος στον κουβανικό κινηματογράφο. Επίσης, ευχαριστεί θερμά τον Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Παρασκευά Ματάλα για την εποικοδομητική συζήτηση που ακολούθησε μετά το τέλος της ταινίας.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
